Yükleniyor

21 Mayıs 2020 · Beslenme Uzmanı İpek Ezgi Öksüzoğlu · 4 dk okuma

Ketojenik Diyet Dosyası

Merhaba, ben Beslenme Uzmanı İpek Ezgi Öksüzoğlu. Bugün nasılsın ? İyi olmaya izin ver ama kötü olma hakkını da elinde tut tabi 🙂

Bir önceki yazım parti havasında geçmiş olsa da bugün biraz ciddiyete davet ediyorum seni. Dağıtmaya ihtiyacı olanlar bir önceki yazıma, öğrenme havasında olanlar benimle devam 🙂

Ketojenik Diyet Nedir ?

Ketojenik diyet, aslında klinik açısından baktığımızda epilepsi hastası çocukların nöbetlerini kontrol etmek için medikal bir tedavi yaklaşımı olarak bulunmuş. Ama zayıflamak isteyenler durur mu, tabi ki durmamışlar ve mesele ağırlık denetimi ve tip 2 diyabet açısından da değerlendirilmiş. Günümüzde de oldukça popüler beslenme tarzlarından biri.

Ketojenik diyeti aslında diğer düşük karbonhidratlı diyetlerden ayırmak gerekiyor.

Hadi gel beraber düşük karbonhidratlı diyetleri ve ketojenik diyeti inceleyelim.

Düşük Karbonhidratlı Diyet Nedir?

  • Düşük karbonhidratlı diyetlerde, adı üzerinde; karbonhidrat tüketimi azaltılır günlük enerji alımının yaklaşık %45’inden daha azı karbonhidrattan gelir.
  • Aslına bakarsak pek çok farklı türü var kiminde enerji alımının yüzde kaçı karbonhidrattan gelsin diye hesaplama yapılırken, kiminde alınacak karbonhidrat gram olarak kısıtlanır.
  • Atkins, Paleo, Zone , South Beach gibi diyetler bu sınıfta değerlendirilebilir.

Düşük karbonhidratlı diyetlerde genellikle günlük 130 gramdan daha az karbonhidrat alırsınız.

Daha ılımlı versiyonlarda 130-230 gr/gün karbonhidrat tüketimi vardır.

Ketojenik Diyet Bu İşin Neresinde ?

Ketojenik diyetlerde aşağı- yukarı günlük 20-50 gram arası karbonhidrat alırsınız yani yaklaşık karbonhidrat alımı, enerjinin %10’unun altına düşmeye başlar.

Daha iyi anlamanız için şöyle anlatayım ki karşılaştırın; dengeli bir diyette günlük enerjinin %45-60’ı karbonhidratlardan gelir.

Ketozis ise genellikle günlük karbonhidrat alımı yaklaşık 50 gramın altına indikten birkaç gün sonra başlar; bu eşik kişiden kişiye değişir.

Karbonhidratlar Neden Kısıtlanır ?
Ketozis Nedir ?

Bu tarz beslenme düzenlerinin bel kemiğini hep aynı amaç oluşturur aslında. Vücudu ketozise sokup yağ yakımını artırmak.

Çünkü karbonhidratlar metabolizmanın en önemli enerji kaynaklarıdır. Onları sınırladığınız zaman kanda glikoz mevcudiyeti azalır, buna bağlı iki durum gelişir : Glikoneogenez ve Ketogenez.

Yağlar Nasıl Yanar ? Haydi Bir Yağ Yakma Macerasına Katıl !

Karbonhidrat azalınca vücudun ilk tepkisini bir tür yangın alarmı gibi düşünebilirsin. Ortamda enerji kaynağı yok ama sen sürekli enerji harcıyorsun. Ne olacak o zaman ?

Tabi ki kahraman karaciğer, pelerinini savurup ateşi söndürecek 🙂 O da aynen öyle yapar ve cebinde depoladığı glikojenleri glikoza çevirir (buna glikojenoliz denir) ve ateşe sıkar.

Bir süre sonra karaciğer ufak bir sorunla karşılaşır. Hay aksi, cebindeki glikojenler bitmektedir; bundan sonra karaciğer glikozu gliserol, laktat ve amino asitler gibi öncüllerden sıfırdan üretmeye (glikoneogenez) çalışır. Göstergelere baktığında kandaki glikoz ve insülin oranlarının düştüğünü görür. Ama sen tüm bunlardan habersiz ya basketbol oynuyorsan, şimdi ne olacak ?

Açılın, yağlar geldi bile ! Yağlar bu çağrıya cevapsız kalamazlar ve çok fedakar oldukları için ateşe atlayıp söndürme çalışmasında bulunurlar ama o arada kendileri de yanmış olurlar 🙂

Bu sayede ortaya keton cisimcikleri çıkar. Yani yangına bakıp ‘’Biraz kül, biraz duman, o keton işte’’ diyebilirim sana rahatlıkla 🙂 Bu olayın adı ketogenez işte. Zor bişey sanma.

Ketonlar koşarak beynine ve kas hücrelerine giderler ve sana ihtiyacın olan enerjiyi verirler. Tabi sen her şeyden habersiz basketbol oynamaya devam ediyorsundur o sırada ama bak içerde neler oldu 🙂 Boşuna vücudunu sev demiyorum yani.

Sonuçta hep istenilen hep beklenilen o an geldi; yağ yakımı yaşanmış oldu, tebrikler 🙂

Peki Çalışmalar Ne Diyor ?

Bilimsel literatüre bakarsak bu tarz bir beslenme stilinin etkilerinin zamanla azaldığı ve uzun vadeli güvenliği hakkında yeterli veri bulunmadığı belirtiliyor; ben de uzun süre aralıksız uygulanmasını önermiyorum.

Bu tip bir beslenmede çalışma sonuçları değişken olsa da kan glikoz düzeylerinde ve kilo kaybında iyileşme gözlemlenmiş; ancak düşük yağlı diyetlerle kıyaslandığında kilo farkı küçük kalıyor ve etkiler genellikle zamanla azalıyor.

Sürdürülebilirlik açısından benim önerim günlük 100-150 gr karbonhidrat alımının altına düşmemek yönünde.

Yan etkileri Nedir ?

  • Halsizlik, yorgunluk, yavaşlama, baş dönmesi, dehidrasyon, konstipasyon, bazı kişilerde artmış LDL (kötü) kolesterol
  • Kalp-damar riski üzerindeki uzun vadeli etkilerinin henüz net olmaması

Sonuç olarak, bu tarz beslenme modelleri için mutlaka bir beslenme uzmanıyla çalışmanızı öneririm. Çünkü bilmeniz ve ayarlamanız gereken çok fazla parametre var ve her diyet herkese uymaz. O yüzden tekrarlıyorum burası çok önemli ; her diyet herkese uymaz.

Birilerinin yapıp kilo vermesi sizin de yapabileceğinizi kesinlikle göstermiyor. Lütfen bir beslenme uzmanına danışıp değerlendirme isteyin. Çünkü sağlık kaybettikten sonra bulunamayabiliyor. Sağlığınızın değerini bilin.

Öte yandan şuna hep dikkat etmek lazım, beslenme bir bütündür. Tahterevallinin iki tarafı gibi; karbonhidratı düşürürseniz yağ ve protein alımınız mecburen artacaktır. O zaman da bu durumun getirdiği risklerle başınız derde girebilir.

Kısacası her alanında olduğu gibi beslenme de kendi içinde çeşitlilikler sunsa da bir denge ister. Biz beslenme uzmanlarının da amacı işte bu dengeyi kurmanızı sağlamak.

Çünkü hayatın kendisi bir denge işi.

Görüşmek üzere…

Bu yazı 21 Mayıs 2020 tarihinde yayımlandı; içeriği o günün bilgisini yansıtır.

Son güncelleme: 14 Ekim 2026. Sağlıkla ilgili bazı ifadeler güncel kaynaklara göre düzeltildi.

Sağlık içeriği genel bilgi amaçlıdır; kişisel durumunuz için bir sağlık uzmanına danışın.

Kaynaklar

  1. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022, sunum belgesi (Prof. Dr. A. Gülden Pekcan)T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (hsgm.saglik.gov.tr)
  2. Kosinski C, Jornayvaz FR. Effects of Ketogenic Diets on Cardiovascular Risk Factors: Evidence from Animal and Human Studies. Nutrients 2017;9(5):517Nutrients (MDPI), NIH/PMC
  3. Bueno NB et al. Very-low-carbohydrate ketogenic diet v. low-fat diet for long-term weight loss: a meta-analysis of randomised controlled trials. Br J Nutr 2013;110(7):1178-87British Journal of Nutrition (PubMed kaydı)
  4. Accurso A et al. Dietary carbohydrate restriction in type 2 diabetes mellitus and metabolic syndrome: time for a critical appraisal. Nutr Metab 2008;5:9Nutrition & Metabolism, NIH/PMC
  5. Rui L. Energy Metabolism in the Liver. Compr Physiol 2014;4(1):177-197Comprehensive Physiology, NIH/PMC

İlgili yazılar

Blog