Her şey enerji için,
Ne demek bu bir günümüz yaşantılarına bir bakalım günümüzün en büyük sorunlarından bir tanesi kronik yorgunluk veya bitkinlik sendromu dediğimiz bir problemler zinciri var. Kronik yorgunluk sendromunun (ME/CFS) nedeni henüz bilinmiyor ve tanısı bir hekim değerlendirmesiyle konuyor. Biz bu yazıda enerjimizin nasıl üretildiğine ve beslenmeyle ilişkisine kısaca bakacağız.
Peki, nasıl yapıyoruz her şey enerji için dediğimizde neyi kast ediyoruz?
Vücudumuzda örneğin biliyor musunuz ne kadar ATP ye ihtiyacımız var ATP ( Adenozin Tri Fosfat) dediğimiz oksijen hücreye geldiğinde küçük mitokondri dediğimiz fasulye benzer bir yapı var oksijen içeriye girdiğinde bunun bir dönme reaksiyonu geliyor ve ATP üretiyor. Düşünebiliyor musunuz bir gün içerisinde sağlıklı bir insanın ne kadar ATP ye ihtiyacı var?
Bütün organların bütün sistemlerin düzgün çalışabilmesi için ATP her hücrede sürekli olarak yeniden üretilmek zorunda.
Peki bu üretilen ATP vücuttaki hangi sistemler içerisinde dağılım gösterecek?
Bir hiyerarşik bir düzen var mı?
Var.
Örneğin; beyin, karaciğer, 2 böbrek ve kalp, vücut ağırlığımızın küçük bir bölümünü oluşturuyor, ama dinlenme halindeyken kilogram başına günde yaklaşık 200 ile 440 kilokalori harcayarak enerjinin orantısız büyük bir payını kullanıyorlar. Çok değerli organlar bunlar. İşte bunlar bizi sistematik olarak ayakta tutan toksinlerden arındıran yaşamsal faaliyetlerimizi sürdürülebilir hale getirmesini sağlayan sistem. Buna karşılık vücut ağırlığımızın büyük bir bölümünü oluşturan kaslar, dinlenme halindeyken kilogram başına günde yalnızca yaklaşık 13 kilokalori harcıyor. Hareket ettiğimizde kasların enerji harcaması elbette belirgin biçimde artıyor.
Peki bitkinlik hissi olduğunda neye bakmalı? Ben bugün size kısa bir bölüm olan beslenme hakkında biraz bilgi vermek istiyorum. Uzun süren yorgunluğun tek bir nedeni yoktur; uyku düzeni, stres, aşırı alkol ve kafein, çok az ya da çok fazla egzersiz, bazı sağlık sorunları ve kullanılan ilaçlar gibi pek çok etken rol oynayabilir.
Şimdi herşey enerji için demiştik;
proteinler vücudun yapıtaşıdır ve sürekli yenilenirler. Proteinler yıkılırken ve bağırsaklarda sindirilirken amonyak açığa çıkar. Karaciğerimiz amonyağı üre denen daha zararsız bir atığa çevirir, böbreklerimiz de üreyi idrarla vücuttan atar. Yani yukarıda saydığımız organlar bu temizlik işinde de görev alır.
O zaman şöyle diyebilir miyiz acaba?
Stresli bir şehir hayatı, yetersiz uyku, aşırı alkol ve kafein, çok az ya da çok fazla egzersiz gibi yaşam tarzı etkenleri kendimizi yorgun hissetmemize yol açabilir.
Peki bu durumdan çıkış var mıdır derseniz, önce nedenini anlamak gerekir. Birkaç hafta geçmesine rağmen düzelmeyen yorgunluk varsa nedeninin bir hekim tarafından değerlendirilmesi en doğrusudur; çünkü yorgunluk bir hastalık değil, birçok durumda görülebilen bir belirtidir.
Daha sebzeli, daha meyveli, daha oksijeni bol çevrede yaşamak ümidiyle hepinize sağlıklı günler diliyorum…
Uzman Fizyoterapist Çağlar Demir