Yükleniyor

25 Mayıs 2020 · Yiğit Yurtseven · 4 dk okuma

Kas Hipertrofisi Nedir? Kaslar Nasıl Büyür?

Merhabalar ben Egzersiz ve Antrenman Koçunuz Yiğit Yurtseven. Bugün sizlere kas gelişimi ile ilgili bilgiler vermek istiyorum. Bu bilgileri verirken elbette her şeyi bilimsel terimler kullanarak değil de herkesin anlayacağı dilden anlatmaya özen göstereceğim. Sporcu, egzersiz yapan, sporsever herkesin ortak bir amacıdır bu aslında. Herkes bir şekilde performansını artırmak için olsun, daha iyi görünmek için olsun kas gelişimine öyle ya da böyle muhtaçtır desem yalan olmaz. Yapmış olduğunuz işin ne olduğunu bilmeniz gerektiğini düşünüyorum. Bilmek zorunda mısınız? Hayır ama ucundan azıcık bilseniz fena mı olur? Hadi okuyalım..

Kasları büyüten nedir?
(Kas Hipertrofisi)

Basitçe ifade etmek gerekirse, insan vücudu ilgili kaslarda bir mücadeleye neden olan ağır bir şeye karşı yetiştirildiğinde , bir daha ki sefere daha güçlü ve daha büyük kaslar geliştirmeyi sağlar. Mantık çok basit aslında, bu bir daha ki sefere aynı meydan okuma ortaya çıktığında daha az çaba gerektirecektir.

Hipertrofi sadece vücuttaki kas, organ, cilt vb. Çeşitli alanların genişlemesi veya büyümesi ile eş anlamlı olan tıbbi bir terimdir. Ancak, bir kişi sadece kaslarının genişlemesi için eğitim alır. Kas hipertrofisi, kas büyümesi; doğada uyarlanabilir ve uygun büyüme için uyarılması gereken bir süreçtir. Talepler ve uyulması gerekenler aslında herkes için aynıdır ve hiç kimse doğal olarak onlarla karşılaşmadan, yapılması gerekeni yapmadan hipertrofiye neden ol(a)maz. 🙂
Oturduğunuz yerden kocaman kasları ancak rüyanızda görürsünüz.. 🙂

Muscular Hypertrophy’nin Tanımı Nedir?

Fizyolojik bir bakış açısından, genellikle hipertrofi olarak bilinen bir işlemle kasların boyut olarak arttığı kabul edilir. Bu kas liflerinin boyutunda bir artıştır ve bu işlemi kas hiperplazisi ile karıştırmamalısınız, kas liflerinin sayısında bir artış. Kas hipertrofisi, yüksek yoğunluklarda çalışırken kas yorgunluğuna ve hasara neden olur. Bu yorgunluk (ATP ve glikojen gibi enerji depolarında metabolik stresle birlikte azalma) ve kas büyümesine neden olan onarım sürecini uyaran hasardır (bireysel kas liflerine mikrotravma).

Çalışma yoğunluğu kas dokusunun yırtılma seviyesini belirler ve optimum kas onarımı ve büyümesi için gereken iyileşme süresini belirler. Bu nedenle, kas dokusunun kendini tamamen iyileştirmesi ve onarması için uygun bir iyileşme süresi olmalıdır. Bu iyileşme “supercompensation” olarak bilinir.

Eğer bir sporcu iyileşme için en uygun süreye izin verirse ve uygun beslenmeyi alırsa, “hasarlı” kas dokusu güçlenip büyüyerek yanıt verecektir. Buna adaptasyon ilkesi ya da daha açık bir şekilde dayatılan talebe özel uyum (SAID) prensibi diyoruz.

Hemen hemen tüm kas hipertrofisi, her kas lifindeki aktin ve miyozin filamentlerinin sayısındaki artıştan kaynaklanır ve bireysel kas liflerinin genişlemesine neden olur; bu duruma basitçe lif hipertrofisi denir. Hipertrofiyi teşvik etmek için tasarlanan programlar genellikle ağırlıklı olarak 6-12 tekrar maksimumu aralığında, yüksek hacimli ve çok setlidir; mekanik gerilim, kas hasarı ve metabolik stresin her biri kas büyümesinde rol oynayabilir.

Kas Büyümesinin Üç Aşaması

Kas kütlesinin artması için üç ayrı aşama gerçekleşmelidir.

1-Yeterli Kas Uyarımı

İlk olarak, vücutta büyüme uyarılmalıdır. Öğrendiğimiz gibi, bu sadece kaslarınızı (ve daha spesifik olarak sinir sisteminizi) yüksek bir kas çıkışına maruz bırakarak başarılacak bir durumdur. Buna progressive overload (aşamalı aşırı yükleme) kavramı diyoruz .

Aşamalı aşırı yük ilkesi, kas büyümesini (kas hipertrofisi) kaslarınızın alıştığı noktanın ötesinde bir seviyede egzersiz yapmanız gerektiğini gösterir. Başka bir deyişle, egzersiz seansınız size fiziksel olarak meydan okumalıdır. Ağırlıklar ile mücadele etmelisiniz. Egzersiz uyarıcısını veya yükünü, meydana gelen antrenman kaynaklı uyarlamalarla uyumlu bir oranda sürekli olarak artırmanız gerekecektir. Aşamalı aşırı yüklenme ilkesine uymak, kaslarınıza mevcut aşırı yüklenmeye adapte olduklarında yeni bir uyaran sağlamanızı gerektirir. Bunu çeşitli şekillerde yapabilirsiniz. Direnci artırmak, tekrar sayısını artırmak veya belirli bir kas grubu için set sayısını artırmakta özgürsünüz.

Her egzersiz seansının son yapmış olduğunuz antrenmandan daha yoğun olması gerekmiyor, aşamalı aşırı yüklenme ilkesi, kazanımları gerçekleştirmek için antrenman programının zaman içinde kademeli olarak artırılması gerektiğini net bir şekilde söyler. Örneğin, belirli bir antrenmanı birkaç egzersiz seansı için kolayca tamamlayabildiyseniz, direnç antrenmanı programını , zorlu ve etkili tutmak için ve antrenmanda aşırı yük sağlamak için değişiklikler ve yenilikler yapmanın zamanı gelmiş demektir.

2-İyileşme Aşaması

İkinci aşama iyileşme aşamasıdır. Hem vücut hem de vücudu besleyen sistemlere, antrenmanın metabolik atık ürünlerini temizlemek ve çok drene olan maksimum aşırı yük antrenmanından sonra enerji rezervlerini yenilemek için zaman verilmelidir. İyileşme süresi, antrenman seansında kullanılan yüke ve kişinin antrenmana uyumuna göre değişir; ACSM, yeni başlayanlar için haftada 2-3 gün antrenman önerir, yani seanslar arasında dinlenme günleri bırakılır.

3-Büyüme Sürecinin Kendisi

Üçüncü ve son aşama büyüme sürecinin kendisidir. Bu işlem, ancak iyileşme işlemi devam ettikten sonra gerçekleşir. Yapılan bir araştırmada, ağır direnç antrenmanından sonra kas proteini sentezinin hızla arttığı, 24. saatte iki katından fazlasına çıktığı ve yaklaşık 36 saat içinde başlangıç düzeyine yaklaştığı görüldü. Bununla birlikte, yeterli stimülasyon sağlanmadan kas büyümesinin gerçekleşmeyeceğini unutmayın. Vücudunuzu bir ve ikinci adımları sabırla gerçekleştirmeye zorlayın. Unutma! Stimulate, recover, grow. Stimulate, recover, grow. Stimulate, recover, grow… 🙂

Bu konular tabi ne araştır araştır, ne oku oku, ne de yaz yaz biter.. Böyle bir çıtırdan giriş yapalım dedim ben zaten zamanla devamı gelir bunların her geçen gün vakit buldukça bir şeyler eklerim bunun üstüne siz hiç merak etmeyin. Vakit ayırıp okuduğunuz için teşekkür ederim. Sağlıklı ve spor dolu günler dilerim hepinize. Mutlu bayramlar.. 🙂

Egzersiz ve Antrenman Koçu
Yiğit Yurtseven

Bu yazı 25 Mayıs 2020 tarihinde yayımlandı; içeriği o günün bilgisini yansıtır.

Son güncelleme: 14 Ekim 2026. Sağlıkla ilgili bazı ifadeler güncel kaynaklara göre düzeltildi.

Sağlık içeriği genel bilgi amaçlıdır; kişisel durumunuz için bir sağlık uzmanına danışın.

Kaynaklar

  1. Schoenfeld BJ. The mechanisms of muscle hypertrophy and their application to resistance training. J Strength Cond Res 2010;24(10):2857-72PubMed, NIH/NLM
  2. ACSM Position Stand: Progression Models in Resistance Training for Healthy Adults. Med Sci Sports Exerc 2009;41(3):687-708American College of Sports Medicine (PubMed kaydı)
  3. MacDougall et al. 1995, The time course for elevated muscle protein synthesis following heavy resistance exercise (Can J Appl Physiol 20(4)); Schoenfeld 2010; Position of AND/DC/ACSM 2016 (PubMed kayıtları)PubMed, NIH/NLM

İlgili yazılar

Blog